Αρχή καλοκαιριού. Η περίοδος της 1ης μελιτοφορίας.

Η καλοκαιρινή περίοδος και ειδικά οι δύο πρώτοι μήνες, είναι για μας εδώ που δεν μεταφέρουμε τα μελίσσια μας, η ελπίδα μιας αργής αλλά σταθερής μελιτοέκκρισης. Σύμφωνα τουλάχιστον με τις παρατηρήσεις που έκανα τα δύο τελευταία χρόνια, αυτή η περίοδος αποδίδει το μισό περίπου μέλι της χρονιάς. Το υπόλοιπο το περιμένουμε το Σεπτέμβριο.  Φέτος όμως, τα μελίσσια μου είναι αρκετά αδύναμα για να αποδώσουν από μόνα τους. Πέρυσι είχα κάνει συνενώσεις. Φέτος οι παραφυάδες δεν αναπτύχθηκαν ακόμη αρκετά ώστε να αξίζει μια συνένωση. Θα περιμένω κι άλλο. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις καιρικές συνθήκες. Ο άνεμος παίζει σημαντικό ρόλο.

Προς το παρόν ο κυριότερος χειρισμός που έκανα ήταν η αντικατάσταση της βασίλισσας στην κυψέλη 19 που έχει ασκοσφαίρωση. Ένωσα την παραφυάδα 29 πάνω από την 19 με εφημερίδα, αφού πρώτα αφαίρεσα την βασίλισσα 19 και την έβαλα σε παραφυάδα δίπλα. Είναι καλή βασίλισσα η 19 και θέλω να την εκμεταλλευτώ όσο περισσότερο γίνεται. Μια φετινή όμως βασίλισσα στα κάπως δυνατότερα μελίσσια θα βοηθήσει να αναπτυχθεί η κυψέλη γρηγορότερα. Τώρα που αποδέχθηκαν την νέα βασίλισσα, την έβαλα με τα πλαίσιά της κάτω και πάνω από βασιλικό διάφραγμα έβαλα τα πλαίσια γόνου που χρειάζονται απολύμανση. Αυτά, έχω σκοπό να τα απομακρύνω από την κυψέλη μόλις εκκολαφθεί ο γόνος, για να τα απολυμάνω με οξικό οξύ.

Η κυψέλη 18 συνεχίζει να μαζεύει μέλι με έναν σταθερό πληθυσμό μιας και κρατάει τον γόνο περιορισμένο. Αυτός ο περιορισμός του γόνου όμως, παρόλο ότι μπορεί να οφείλεται σε ελάττωμα της βασίλισσας, έχει ευεργετικό αποτέλεσμα, μιας και ο λιγότερος γόνος τρέφεται καλύτερα και παράγει μακροβιότερες μέλισσες. Ακόμη, λιγότερος γόνος σημαίνει μικρότερη κατανάλωση του μελιού και έτσι καλύτερη συγκομιδή για μας καθώς και αποφυγή της σμηνουργίας.

Ο Ιούνιος είναι μήνας της γυρεοσυλλογής. Αυτή την περίοδο αυξάνει η γύρη στις κηρήθρες.

Η Πελίας (32) δεν επέκτεινε και πολύ τις κηρήθρες της, μια και ο γόνος εκκολάφθηκε οπότε άνοιξε χώρος για να γεννήσει η βασίλισσα. Στο επάνω μικρό σώμα τοποθετώ τροφοδότη που και που για να ενισχύσω την ανάπτυξη.

Η κατάσταση στα δύο μελισσοκομεία έχει ως εξής:

Επάνω μελισοκομείο:

Κάτω μελισσοκομείο:

Τις εικόνες μπορείτε να τις μεγεθύνετε κάνοντας κλικ επάνω τους, και η εικόνα που θα εμφανιστεί μπορεί με ένα ακόμη κλικ να μεγαλώσει περισσότερο για να διαβάσετε τις σημειώσεις κάτω από κάθε κυψέλη.
Υπόμνημα θα βρείτε στην κορυφή της σελίδας. Αν επισκέπτεστε για πρώτη φορά το ιστολόγιό μου, καλό είναι να ανατρέξετε σ΄ αυτό για να καταλάβετε καλύτερα τους συμβολισμούς και τι σημαίνουν τα χρώματα στις παραπάνω εικόνες. Την εικόνα κάθε κυψέλης μπορείτε να την συγκρίνετε με τις αντίστοιχες εικόνες σε προηγούμενες αναρτήσεις για να παρακολουθήσετε τον τρόπο που αναπτύσσονται τα μελίσσια στον τόπο μας.

Οι καιρικές συνθήκες τον προηγούμενο μήνα φαίνονται στο παρακάτω διάγραμμα:

Τώρα που τελείωσε του παλιούρι, περιμένουμε τα θυμάρια, τα αγκάθια, λίγη καστανιά, ρίγανη και κάποια μελιτώματα από βελανιδιές και έλατα.

Επιθεώρηση στο πάνω μελισσοκομείο. Παράξενα πράγματα συμβαίνουν.

Παράξενα πράγματα συμβαίνουν:

α) Δεν μπόρεσα να ελέγξω την σμηνουργία στην κυψέλη 15 παρά το ότι τις είχα από κοντά με τακτικές επιθεωρήσεις και χάλασμα των βασιλοκυττάρων.

β) Μετά την σμηνουργία της, και ενώ άφησε βασίλισσα παρθένα μέσα, η κυψέλη αυτή πέρασε από πολλές φάσεις. Δεν γονιμοποιήθηκε η παρθένα, ενώ το μελίσσι έδειχνε ορφανό. Έδωσα βασίλισσα γονιμοποιημένη σε κλουβί και την σκότωσαν. Μετά είδα δύο βασίλισσες μέσα να περιφέρονται, η μία πάνω και η άλλη κάτω. Την ίδια στιγμή όμως, πλαίσιο με ασφράγιστο γόνο που έβαλα μέσα στην κυψέλη γέμισε βασιλοκύτταρα. Μετά χώρισα την πάνω με την μία βασίλισσα σε παραφυάδα  δίπλα για να μπορέσει να γονιμοποιηθεί ανενόχλητη από την κάτω. Σε δύο ημέρες, δεν βρήκα βασίλισσα στην παραφυάδα αλλά την βρήκα σήμερα, την ίδια βασίλισσα πίσω στην κυψέλη της να γεννά! Δεν υπήρχε η άλλη που άφησα εκεί.

γ) Στην 14 βρήκα δύο βασίλισσες να γεννάνε μαζί! Η παλιά κάτω και μια νέα πάνω. Προφανώς προέρχεται από προσπάθεια αντικατάστασης της περυσινής βασίλισσας.

Από όλες τις παραπάνω περιπτώσεις το συμπέρασμα είναι πως σε ένα δεκάρι μελίσσι είναι πολύ δύσκολο να παρακολουθήσεις τις εξελίξεις. Πάντα θα υπάρχει ένα βασιλοκύτταρο που μπορεί να ξεφύγει της προσοχής. Ακόμη, αντικαταστάσεις βασιλισσών μπορούν να γίνουν χωρίς να το πάρεις χαμπάρι. Τώρα έχω αμφιβολίες και για την 16. Η εμφάνιση της βασίλισσας είναι διαφορετική από τις προηγούμενες σημειώσεις μου. Αλλάζουν εμφάνιση με τον χρόνο ή αντικαταστάθηκε από φετινή χωρίς να αντιληφθώ διακοπή στον γόνο?

Η εικόνα του πάνω μελισσοκομείου έχει ως εξής:

Το όνομα της κυψέλης είναι ο αριθμός της βασίλισσας. Όταν αλλάζει η βασίλισσα αλλάζει και το όνομα της κυψέλης. Έτσι την 15 και την 1 τώρα τις ονομάζω 33 και 27 αντίστοιχα. Περισσότερα για τους συμβολισμούς θα βρείτε στο υπόμνημα στην κορυφή της σελίδας.

Η κυψέλη Πελίας και η εικόνα του κάτω μελισσοκομείου.

Η κυψέλη Πελίας που ανέφερα και σε προηγούμενες αναρτήσεις, συνεχίζει την ανάπτυξή της κτίζοντας τις κηρήθρες της ελεύθερα. Έχει φτάσει στα 3/4 περίπου του μήκους της κάθετης κηρήθρας. Κτίζει με κελιά εργατριών και τώρα προς το τέλος άρχισε να τα μεγαλώνει λίγο. Ωστόσο ο γόνος της είναι λίγο διάσπαρτος (παρουσιάζει αρκετά κενά). Δεν ξέρω αν αυτό οφείλεται σε πρόβλημα της βασίλισσας ή στο ότι οι κηρήθρες είναι πολύ καινούργιες. Θα φανεί στο προσεχές μέλλον αν θα διορθωθεί. Στα κενά του γόνου δεν επανέρχεται για να γεννήσει. Τα αφήνει άδεια.

Η κυψέλη κανονικά δεν διαθέτει πλαίσια, αλλά οι κηρήθρες κτίζονται 3 εκ φαρδύτερες από τις κοινές και είναι σταθερά κολλημένες στα τοιχώματα. Εγώ όμως (επειδή έχω τη λόξα να παρακολουθώ τι γίνεται μέσα στις κυψέλες και να κάνω συγκρίσεις, έφτιαξα 6 συνολικά πλαίσια ίδιας σχεδόν διάστασης με τα κοινά πλαίσια (1 εκ φαρδύτερα) αλλά σε κάθετη τοποθέτηση. Ο μελιτοθάλαμος της κυψέλης είναι ένα μικρό (μισό ύψος) πάτωμα που τοποθετείται από πάνω.

Να η εικόνα της:

Στο κάτω μελισσοκομείο τα πράγματα έχουν ως εξής:

Για το πάνω μελισσοκομείο θα γράψω προσεχώς. Υπόμνημα για τους συμβολισμούς, για όσους δεν εξοικειώθηκαν ακόμη, υπάρχει στην κορυφή της σελίδας.

Εξελίξεις στις ορφανές κυψέλες.

Η κυψέλη 1 τελικά αποδέχθηκε την βασίλισσα 27 που έβαλα σε κλουβί. Σήμερα άρχισε να γεννά. Πρέπει να υπάρχει καλή μελιτοφορία μια και αυτές τις μέρες που δεν είχε γόνο να θρέψει γέμισε με μέλι.

Στην κυψέλη 15 τα πράγματα δεν βαίνουν ομαλά. Σήμερα δεν εντόπισα την βασίλισσα 22 που εισήγαγα, αλλά εντόπισα δύο άλλες βασίλισσες μάλλον παρθένες ακόμη που κυκλοφορούσαν στην κυψέλη! Να γιατί βρήκα τις προάλλες την άλλη έξω από την κυψέλη. Ίσως να είναι αυτός και ο λόγος που δεν γονιμοποιούνται εγκαίρως. Όταν είναι πολλές μέσα σε μια κυψέλη, τότε παλεύουν για επιβίωση και όχι για γονιμοποίηση.

Πρώτη επιθεώρηση Ιουνίου. Προβληματισμοί στην εισαγωγή βασιλισσών από κυψελίδια.

Η κυψέλη 1 τελικά έχασε την βασίλισσά της. Είχε σταματήσει από την προηγούμενη επιθεώρηση να γεννά, αλλά την είχα δει μέσα στην κυψέλη. Θεώρησα πως ετοιμάζεται για σμηνουργία το μελίσσι. Αφού χάλασα όλα τα βασιλοκύτταρα περίμενα αποκατάσταση της γέννας, αλλά τώρα η 1 είναι ορφανή. Μαζεύει αρκετά μέλια βέβαια, μια και δεν έχει γόνο. Εδώ δεν απεικονίζεται η τωρινή κατάσταση της 1. Προσπάθησα να δώσω έτοιμη γονιμοποιημένη βασίλισσα (την 31) από κυψελίδιο, που μόλις είχε αρχίσει να γεννά. Την έβαλα μέσα με κλουβί και ζαχαροζύμαρο στο άνοιγμα. Ελευθερώθηκε σε 10 ώρες περίπου και μετά δεν την ξαναβρήκα. Τι έφταιξε?  Ελευθερώθηκε γρήγορα, ή ήταν πολύ νεαρή ως μάνα? Τώρα ξαναπροσπάθησα βάζοντας την 27 σε κλουβί, και το άφησα μέσα 3 ημέρες πριν ανοίξω το άνοιγμα. Έχει ακόμη σφραγισμένο γόνο μέσα στην κυψέλη.

Στην κυψέλη 15 που είχε σμηνουργήσει, η νέα βασίλισσα που έμεινε πίσω στο μελίσσι δεν άρχισε να γεννά 10 ημέρες μετά, και την βρήκα έξω στην είσοδο σε ένα κλαδί με λίγες μέλισσες γύρω της να κάθεται για αρκετή ώρα χωρίς να κινείται ζωηρά. Δεν κατάλαβα τι της συνέβη. Ήθελε να ξανασμηνουργήσει? Είχε μέσα λίγα βασιλοκύτταρα σφραγισμένα και έτοιμα να εκκολαφθούν. Φαίνεται ότι μου είχαν ξεφύγει την προηγούμενη φορά.  Τώρα τα χάλασα όλα, πήρα την βασίλισσα απ΄ έξω σε κλουβί και την έβαλα σε κυψελίδιο γονιμοποίησης μπας και γονιμοποιηθεί με λιγότερες μέλισσες. Στην 15 έδωσα την 22 από το κυψελίδιο που γεννούσε εδώ και 10 ημέρες. Την άφησα 3 ημέρες στο κλουβί, έδωσα και ασφράγιστο γόνο στην 15. Περιμένω να δω αν δεχθήκανε τις δύο νέες βασίλισσες στην 1 και στην 15.
Τα κυψελίδια που έμειναν ορφανά τα ένωσα με άλλα για ενίσχυση.

Θα ήταν άραγε καλύτερα να ενώσω τα μικρά κυψελίδια μαζί με την βασίλισσά τους, με εφημερίδα πάνω από τις μεγάλες ορφανές?  (χωρίς να βάλω την βασίλισσα σε κλουβί).  Έτσι δεν θα κινδύνευε να την σκοτώσουν οι πολλές της ορφανής κυψέλης, μόλις τρυπούσαν την εφημερίδα?

Η κατάσταση στα δύο μελισσοκομεία πριν τους παραπάνω χειρισμούς, είχε ως εξής:

Επάνω μελισσοκομείο:

Κάτω μελισσοκομείο:

Για τους συμβολισμούς μπορείτε να συμβουλευτείτε το υπόμνημα στην κορυφή της σελίδας.

Τέλη Μαΐου άρχισαν να γεννάν οι νέες βασίλισσες. Η νέα εικόνα του μελισσοκομείου.

Πολλές παραφυάδες και λίγες (έως καθόλου) παραγωγικές κυψέλες. Η άνοιξη αυτή ευνόησε τη σμηνουργία και δυσκόλεψε τον έλεγχό της με τις κακοκαιρίες. Αν η άνοιξη κρατήσει  και δεν έρθουν ξαφνικά οι ξηρασίες και οι καύσωνες, η μελιτοφορία θα πάει πιο πίσω. Τότε,  θα έχω ελπίδα να αναπτυχθούν κάπως οι παραφυάδες και να προλάβω να τις ενώσω με τις παραγωγικές κυψέλες πριν το πέρας της μελιτοφορίας του  Ιουλίου. Αλλιώς, θα τις αφήσω για ένωση τον Σεπτέμβριο ή ακόμη και για ένωση την επόμενη άνοιξη, ώστε να πάρω δυνατό ξεκίνημα τη νέα χρονιά. Θα κινηθώ ανάλογα με τις περιστάσεις.

Πάντως οι πληθυσμοί δεν αναπτύχθηκαν και φέτος πέρα από 24000 μέλισσες ανά κυψέλη (12 πλαίσια), πράγμα που δείχνει την μικρή διάρκεια ζωής των μελισσών. Ο γόνος έφτασε τα 6,5 - 7 πλαίσια για αρκετό καιρό. Αν ζούσαν 3 εβδομάδες θα είχαμε 35000 μέλισσες μέσα στις κυψέλες (18-20 πλαίσια) και η εικόνα θα ήταν πολύ διαφορετική. Το ίδιο συμβαίνει και στα δύο μελισσοκομεία. Επομένως κάποιος εξωγενής παράγοντας αποκλείεται. Μένει να δοκιμάσω το ξεκίνημα την άνοιξη με δυνατότερους πληθυσμούς που θα τρέφουν καλύτερα τον γόνο στην κρύα περίοδο. Γι΄ αυτό σκέφτομαι να ενώσω μελίσσια νωρίς την άνοιξη.

Στον εξοπλισμό μου διέθετα μια κυψέλη Πελίας, τότε που τις κατασκεύαζε ο Αλιχανίδης στην Θεσσαλονίκη. Την τροποποίησα λίγο φτιάχνοντας κινητά πλαίσια ώστε να επιτρέπει την επιθεώρηση. Την γέμισα με 5 πλαίσια πληθυσμού και μια βασίλισσα που την άφησα να γονιμοποιηθεί σε κυψελίδιο του τύπου "τυριέρας" με μια χούφτα μέλισσες όπως μας υπέδειξαν οι καλοί συνάδελφοι στην ανάρτηση αυτή. Τα πλαίσια διαθέτουν μόνο αρχή φύλλου κηρήθρας. Τροφοδοτώ με σιρόπι για να κτίσουν νέες κηρήθρες. Θα παρακολουθήσω την διαφορά ανάπτυξης σε κάθετα πλαίσια (διαστάσεις ελάχιστα μεγαλύτερες από τα κοινά οριζόντια πλαίσια). Είναι η κυψέλη 32 που θα δείτε στα παρακάτω σχήματα.

Στο πάνω μελισσοκομείο:

Στο κάτω μελισσοκομείο:

Και οι καιρικές συνθήκες:

Υπόμνημα για τους συμβολισμούς θα βρείτε στην αρχή της σελίδας.

Φτάσαμε στις 15 Μαΐου για να δούμε ζεστή ημέρα...

Και δεν την περιμέναμε μόνον εμείς... Μόλις βγήκε ο ήλιος και σταμάτησε ο βοριάς που ξέρανε τα λουλούδια, οι βασιλοπούλες μας ξεχύθηκαν για να συναντήσουν τους πρίγκηπές τους στην διαυγή λιακάδα! Είδα δύο να βγαίνουν από τις παραφυάδες τους αλλά και μια να την πετάνε την δύστυχη κουβαριασμένη έξω συνοδεία της νικήτριας αδελφής της, πριν προλάβει να απολαύσει το παρθενικό της ταξιδάκι. Κάποιες άλλες, αδελφομένες ξεκίνησαν μαζί, παρασύροντας και ένα μικρό κομμάτι του σμήνους σε σμηνουργία. Ένα σμάρι ενός πλαισίου με δύο παρθένες! Το πρόλαβα και το σπίτωσα ξανά, αφήνοντας την μία έξω.

Τα μελίσσια στεγνά από μέλι, με την βοήθεια των τροφοδοτήσεων έφτασαν στην παρακάτω εικόνα:

Το πάνω μελισσοκομείο:

και το κάτω μελισσοκομείο:

Τώρα που αρχίσανε οι χωρισμοί και οι επεμβάσεις (πολλές λανθασμένες) δεν θα είναι εύκολο στον αναγνώστη να κρατήσει σειρά στις αναρτήσεις που θα ακολουθήσουν.  Η εξέλιξη είναι τώρα πιο γρήγορη και υπάρχουν ενδιάμεσες επεμβάσεις που δεν σημειώνονται. Οι θέσεις των κυψελών θα αλλάζουν, οι αριθμοί των νέων παραφυάδων θα προστίθενται, κάποιες θα ενώνονται, κάποιες θα είναι μαζί σε μια διόροφη κυψέλη, κάποιες μόνες τους... Θα μπορούσα να σταματήσω τις δημοσιεύσεις της εικόνας του μελισσοκομείου, αλλά πάλι σκέφτομαι πως αφού την κάνω που την κάνω την δουλειά, ας υπάρχει για το αρχείο. Ίσως κάποιοι να ενδιαφέρονται.

Το υπόμνημα για τους συμβολισμούς θα το βρείτε στην κορυφή της σελίδας. Οι εικόνες μεγαλώνουν διπλά αν κάνετε κλικ επάνω τους ξανά. Για να καταλάβετε τις σημειώσεις που έχω κάτω από κάθε κυψέλη πρέπει να συγκρίνετε με τις προηγούμενες αναρτήσεις.

Τα νέα από την κυψέλη 13. Δεν σταματά η τάση για σμηνουργία.

Πριν τον νέο χωρισμό (3/5/2011)

Η κατάσταση στην 13 έχει ως εξής: Μετά τον χωρισμό των δύο παραφυάδων (20,21) που περιέγραψα σε προηγούμενη ανάρτηση, οι περισσότερες συλλέκτριες ξαναγύρισαν στην μητρική κυψέλη (αφού δεν την είχα μετατοπίσει πολύ). Έτσι, συνεχίστηκε η τάση για σμηνουργία και βρήκα πολλά βασιλοκύτταρα, άλλα κλειστά και άλλα ανοιχτά ακόμη. Έτσι, για να μην σμηνουργήσει αναγκάστηκα να την χωρίσω σε δύο ακόμη παραφυάδες 3 πλαισίων η κάθε μία (22,23) και τις τοποθέτησα σε ένα τριπλοκυψελίδιο στην θέση της 13 για να πάρουν και όλες τις συλλέκτριες. Την μάνα της 13 την άφησα με δύο πλαίσια γόνου και ένα πλαίσιο με μέλι, και την μετατόπισα πιο πέρα για να χάσει όλες τις συλλέκτριες. Έτσι, ελπίζω να σταματήσει να κάνει βασιλοκύτταρα.
Τι συνέβη όμως στις δύο πρώτες παραφυάδες που περίμενα να αρχίσει ωοτοκία?
Στην μεν 20, που είχα δει την βασίλισσα στις 28/4, τώρα δεν υπήρχε βασίλισσα, και ευτυχώς πολλά από τα βασιλοκύτταρα που είχε αρχίσει να καταστρέφει, συνέχισαν να αναπτύσσονται και τώρα περιμένω νέα εκκόλαψη κατά τις 14 του μήνα. Στην δε 21, η βασίλισσα ήταν μαύρη γυαλιστερή χωρίς φτερά. Δραστήρια όμως, είχε ήδη καταστρέψει όλα τα βασιλοκύτταρα. Έτσι, αφού δεν είχε καμιά ελπίδα να γονιμοποιηθεί, την σκότωσα στις 3/5 και στις 4/5 έβαλα ένα ζευγάρι βασιλοκύτταρα από την 13. Περιμένω τώρα και σ΄ αυτήν εκκόλαψη γύρω στις 15/5.


Μετά τον νέο χωρισμό (5/5/2011)

Υπόμνημα για τους συμβολισμούς θα βρείτε στην κορυφή της σελίδας.

Επιθεώρηση πρωτομαγιάς. Τι καιρός!

Βροχή, βροχή, βροχή ...

Τόσο μακρόχρονη κακοκαιρία  δεν μας αφήνει ούτε εμάς να χειριστούμε τα μελίσσια μας ούτε αυτά να σηκώσουν κεφάλι. Αν δεν τροφοδοτούσα αυτές τις μέρες, έστω μέσα στη βροχή, θα είχα απώλειες. Παρ΄ όλα αυτά, κατάφερα να καταγράψω πάλι την εσωτερική κατάσταση των μελισσιών, εκτός από την 13, που μαζί με τις δύο ανεξάρτητες παραφυάδες της (20,21) δεν θέλω να την ενοχλήσω ακόμη, γιατί είναι πάνω στην γονιμοποίηση των δύο νέων βασιλισσών που τις είδα να κυκλοφορούν στις κηρήθρες στις 28/4. Πού να βρουν ευκαιρία οι καημένες να πετάξουν. Μόλις έχω νέα από την 13 θα τα αναρτήσω ξέχωρα.

Στις σημειώσεις που βλέπετε κάτω από κάθε κυψέλη (αν κάνετε κλικ στην παρακάτω εικόνα), μπορείτε να δείτε τους χειρισμούς που έγιναν και οι οποίοι θα απεικονιστούν στην επόμενη επιθεώρηση. Στην 14 και στην 12, το δεύτερο πάτωμα είναι χωρισμένο με τον δίσκο διαχωρισμού που περιέγραψα σε προηγούμενη ανάρτηση. Στην μεν 14 το κάτω τμήμα είναι το ορφανό, στη δε 12 το πάνω τμήμα. Θεωρώ, ότι είναι καλύτερο να είναι το πάνω τμήμα το ορφανό, γιατί έτσι, επηρεάζεται λιγότερο η εξέλιξη της γέννας στο τμήμα με την παλιά βασίλισσα, τροφοδοτείται καλύτερα με γύρη και μέλι το τμήμα στο οποίο μαζεύονται οι συλλέκτριες και ταυτόχρονα έχει τις υψηλότερες διατροφικές ανάγκες (ανοιχτός γόνος). Στην 14, επάνω παρουσιάστηκε ασκοσφαίρωση μετά τον χωρισμό, πράγμα που σημαίνει ότι ίσως έμεινε ο γόνος ακάλυπτος. Η εξέλιξη θα μας δείξει ποιος χειρισμός θα δώσει τα καλύτερα αποτελέσματα. Στο 16 πάντως που έκανα τον ίδιο χειρισμό προχθές, έβαλα το ορφανό τμήμα με δύο πλαίσια γόνου επάνω.

Ο αναγνώστης που δεν είναι εξοικειωμένος με τα παραπάνω σχέδια, μπορεί να βρει στην κορυφή της σελίδας υπόμνημα για τους συμβολισμούς και τα χρώματα .

Παγίδα για σφήκες. Μια αποτελεσματική κατασκευή.

Μια και ο καιρός θέλει να μας τρελάνει φέτος με το κρύο και τις βροχές, ας κάτσουμε να κάνουμε καμιά κατασκευή. Ακόμη βέβαια είναι νωρίς για τα δικά μας μέρη, αλλά σύντομα θα αρχίσουν την εμφάνισή τους τα κίτρινα ξαδέλφια των μελισσών μας. Έχω δοκιμάσει στο παρελθόν την κατασκευή που περιγράφω παρακάτω. Το αποτέλεσμα ήταν πάνω από 300 σφήκες την ημέρα να παγιδεύονται μέσα στην παγίδα ειδικά σε μέρη όπου η εμφάνισή τους αποτελεί μάστιγα. Χρειάζεται όμως συνεχή επίβλεψη για άδειασμα και ανανέωση του δολώματος. Δεν είναι βέβαια δική μου εφεύρεση. Δεν θυμάμαι που την πρωτοείδα. Νομίζω σε κάποια παλιά "Μελισσοκομική Επιθεώρηση" του αείμνηστου Δερματόπουλου πριν 22χρόνια, τότε που φοιτητής ακόμη είχα κάνει τα πρώτα μου μελισσοκομικά βήματα.

Εδώ την βλέπετε τελειωμένη στη θέση της.

Είναι όλη κατασκευασμένη από σήτα συρμάτινη με μάτι 3 mm.

Αποτελείται από ένα εσωτερικό κώνο στο μισό ύψος της παγίδας, που τελειώνει στην κορυφή σε άνοιγμα διαμέτρου 3 εκατοστών περίπου,

ένα εξωτερικό κυλινδρικό περίβλημα

και ένα καπάκι για ταβάνι που πρέπει να ανοίγει για να αδειάζει η παγίδα από τα πτώματα των σφηκών.

Κάτω από τον κώνο, τοποθετούμε μια βάση για το δόλωμα. Το καλύτερο δόλωμα κατά την γνώμη μου είναι μια φέτα παριζάκι που πρέπει να ανανεώνεται κάθε 3-4 ημέρες. Τρελαίνονται για το παριζάκι. Καλό είναι κάποιες σφήκες να διαφεύγουν από το πλάι πριν μπουν στον κώνο, ώστε να ειδοποιήσουν και τις υπόλοιπες της φωλιάς τους να έρθουν να γευματίσουν. Αυτό το ρυθμίζουμε με την απόσταση που θα κρέμεται η βάση του δολώματος. Οι υπόλοιπες που θα μπουν στον κώνο, ανεβαίνουν σιγά σιγά προς τα πάνω (τους οδηγεί το φως) και τελικά μπαίνουν από το άνοιγμα της κορυφής του κώνου μέσα στο σώμα της παγίδας, στον κύλινδρο, όπου εξαντλούνται και ψοφούν, μη μπορώντας να διαφύγουν. Καμιά δεν θα σκεφτεί να ξαναβγεί από εκεί που  μπήκε. Τέτοιες παγίδες είναι καλό να τοποθετούνται νωρίς όταν οι μάνες αναζητούν μέρος για να φτιάξουν την φωλιά τους.

Δίσκος διαχωρισμού με βαλβίδες. Μια τροποποίηση στον δίσκο του Σνέλγκροβ.

Τώρα που αρχίζουν τα πατώματα και οι παραφυάδες, για όσους θέλουν να εφαρμόσουν μεθόδους κάθετου διαχωρισμού των σμηνών (βλέπε μέθοδος διαχωρισμού με δύο βασίλισσες στην προηγούμενη ανάρτηση), μπορούν να χρησιμοποιήσουν δίσκους Σνέλγκροβ ή ανάλογους με το παρακάτω σχέδιο:

Πρόκειται για ένα δίσκο που αποτελείται από πήχεις 2 εκατοστών και ένα λεπτό κόντρα πλακέ (3-4mm) ως βάση. Η βάση αυτή είναι τρύπια στο μέση σε διαστάσεις 15Χ15 εκ και η τρύπα καλύπτεται από βασιλικό διάφραγμα. Αυτή είναι η δίοδος επικοινωνίας των δύο ορόφων και μπορεί το άνοιγμα να αυξομειώνεται κατά βούληση σκεπάζοντας μέρος του με όποιο υλικό επιθυμούμε (πχ κόντρα πλακέ, λαμαρίνα ή κάποιο αφρώδες υλικό). Ακόμη, μπροστά σε κάθε πορτάκι, από την μέσα μεριά, και ανάμεσα στα δύο κάθετα πηχάκια που πλαισιώνουν το κάθε πορτάκι, υπάρχει μια οπή στο κόντρα πλακέ της βάσης.

Πώς λειτουργεί:

Η ιδιαιτερότητα του δίσκου αυτού είναι στα πορτάκια, όπου αντί να έχουμε δύο πορτάκια σε κάθε πλευρά, ένα πάνω και ένα κάτω από το κόντρα πλακέ του δίσκου, έχουμε μια κοινή είσοδο σε κάθε πλευρά που όμως έχει την δυνατότητα να κατευθύνει τις εισερχόμενες μέλισσες στον πάνω ή στον κάτω όροφο μέσω μιας "βαλβίδας".

Η βαλβίδα αυτή μπορεί να κατασκευαστεί από λαμαρίνα (η κόκκινη γραμμή στο σχέδιο). Αν από την εξωτερική πλευρά του δίσκου πιέσουμε και στερεώσουμε με μια σφήνα την λαμαρίνα προς τα κάτω, τότε αυτή θα σκεπάζει την οπή που υπάρχει μέσα από κάθε είσοδο. Έτσι, οι εισερχόμενες μέλισσες θα κατευθύνονται αναγκαστικά στον επάνω όροφο, οι δε μέλισσες του πάνω ορόφου θα μπορούν να βγαίνουν από αυτή την είσοδο. Αν όμως ανεβάσουμε την λαμαρίνα προς τα πάνω και την στερεώσουμε με την σφήνα από την κάτω της μεριά, τότε οι μέλισσες του πάνω ορόφου, δεν μπορούν να βγουν από τη είσοδο αυτή, ενώ οι εισερχόμενες θα κατευθύνονται προς τον κάτω όροφο μέσω της οπής που βρίσκεται στο εσωτερικό της κάθε εισόδου.

Πώς τον χρησιμοποιούμε:

Στην αρχή, όταν πρωτοτοποθετήσουμε τον δίσκο, έχουμε στην δεξιά πόρτα την βαλβίδα προς τα κάτω και στην αριστερή πόρτα την βαλβίδα προς τα πάνω. Έτσι, οι μέλισσες του πάνω ορόφου θα βγουν από την δεξιά πόρτα και θα επιστρέψουν από την παλιά είσοδο του κάτω ορόφου όπως είναι συνηθισμένες. Με τον τρόπο αυτό, όλες οι συλλέκτριες του πάνω ορόφου πηγαίνουν κάτω, ενώ οι παραμάνες μοιράζονται μέσω του βασιλικού διαφράγματος στα δύο πατώματα ανάλογα με τις ανάγκες εκτροφής.  Τις επόμενες ημέρες, οι παραμάνες του πάνω ορόφου, αρχίζουν να γίνονται συλλέκτριες και συνηθίζουν να βγαίνουν και να επιστρέφουν από την δεξιά πόρτα του δίσκου. Μετά ένα δεκαήμερο, αν θέλουμε να ενισχύσουμε με συλλέκτριες τον κάτω όροφο, αντιστρέφουμε τις βαλβίδες στις δύο εισόδους. Τώρα, όσες συλλέκτριες επέστρεφαν από την δεξιά πόρτα θα οδηγηθούν στον κάτω όροφο, ενώ οι παραμάνες που μένουν επάνω θα συνηθίσουν να βγαίνουν από την αριστερή πόρτα. Την ίδια διαδικασία μπορούμε να την επαναλάβουμε αν θέλουμε το επόμενο δεκαήμερο.

Επιθεώρηση πριν το Πάσχα. Ξεκίνησαν οι παραφυάδες

Εύχομαι σε όλους τους φίλους μελισσοκόμους και σε όλους τους αναγνώστες αυτού του ιστολογίου, ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ!

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ!

Δύσκολος ο καιρός κι αυτές τις μέρες με κρύο και δυνατούς ανέμους. Ωστόσο, η ανάπτυξη προχωρά. Τα μελίσσια που είχαν πάει στο ρείκι ξαναγύρισαν στον Όλυμπο, αν και λίγο χαμηλότερα από τα υπόλοιπα μελίσσια, με σκοπό να διαπιστώσω μήπως κάποιος εξωγενής παράγοντας επηρεάζει την ανάπτυξη.

Το μελίσσι 13 ξεκίνησε βασιλοκύτταρα σμηνουργίας, κάποια από τα οποία είχαν ήδη σφραγιστεί. Το χώρισα με τη μέθοδο της βεντάλιας σε δύο παραφυάδες που πήραν η κάθε μια και σφραγισμένα και ανοιχτά βασιλοκύτταρα. Η μάνα μαζί με όσες συλλέκτριες της έμειναν μετατοπίστηκε παραδίπλα, έτσι ώστε να μοιράζονται οι συλλέκτριες όσο γίνεται ισόποσα.

Στο μελίσσι 14 εφάρμοσα την μέθοδο του Α. Θρασιβούλου με δύο βασίλισσες που μας θύμισε ο Βαγγέλης σε μια προηγούμενη ανάρτησή του. Έδωσα πάτωμα, αλλά στο επάνω τμήμα έβαλα την μάνα με τον γόνο της και στο κάτω έβαλα ένα πλαίσιο με ανοιχτά βασιλοκύτταρα, που είχαν ήδη ξεκινήσει, μαζί με δύο πλαίσια με ανοιχτό γόνο, για να φτιάξουν περισσότερα βασιλοκύτταρα αν χρειαστούν. Συμπλήρωσα με ένα άδειο και ένα άκτιστο εκατέρωθεν και έβαλα, ανάμεσα στα δύο πατώματα, βασιλικό διάφραγμα και ξεχωριστή είσοδο για το επάνω πάτωμα από το πλάι. Για την πρώτη ημέρα μετά τον χωρισμό, έβαλα και δίσκο διαχωρισμού για να νοιώσουν απομονωμένα από την βασίλισσα.

Πρέπει και στο 12 να κάνω ένα χωρισμό πριν αρχίσει γενικευμένη τάση για σμηνουργία, αλλά μέχρι τώρα ο καιρός δεν βοήθησε.
Τα υπόλοιπα είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο αλλά αναπτύσσονται σταθερά.

Ο αναγνώστης μπορεί να κάνει κλικ στα σχεδιαγράμματα για να τα δει σε μεγάλο μέγεθος και να μπορεί να διαβάσει τις σημειώσεις τους. Συγκρίνοντας με τα αντίστοιχα σχεδιαγράμματα που δημοσίευσα στις 12/4 θα πάρει μια γεύση της ταχύτητας που αναπτύχθηκαν οι συγκεκριμένες κυψέλες.

Να και οι κλιματικές συνθήκες στην περιοχή.

Το PDF για την εικόνα των κυψελών θα το βρείτε εδώ. Υπόμνημα για τους συμβολισμούς θα βρείτε στην κορυφή της σελίδας.

Ποσοστό πληθυσμού που απουσιάζει στους αγρούς.

Κατά την διάρκεια μιας επιθεώρησης, καταμετρούμε τον πληθυσμό για να διαπιστώσουμε την πρόοδο του μελισσιού. Ωστόσο, στον πληθυσμό που καταμετρούμε πρέπει να προσθέσουμε και τον πληθυσμό των συλλεκτριών που εκείνη την στιγμή απουσιάζει από την κυψέλη. Ποιο είναι όμως το ποσοστό αυτού του πληθυσμού;

Θα κάνω δύο συλλογισμούς που όμως δεν γνωρίζω αν είναι ορθοί. Και οι δύο οδηγούν στο συμπέρασμα, ότι το μέγιστο ποσοστό που μπορεί να απουσιάζει από την κυψέλη κάθε στιγμή είναι περίπου 15%.

α) Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, οι εσωτερικές εργασίες ανατίθενται στις νεοεκκολαφθήσες μέλισσες μέχρι την ηλικία των 15 ημερών περίπου. Μετά τις δύο εβδομάδες, οι εργάτριες γίνονται συλλέκτριες. Αν λοιπόν υποθέσουμε ότι η διάρκεια ζωής των εργατριών είναι περίπου 4 εβδομάδες (εποχή της Άνοιξης), τότε καταλήγουμε ότι περίπου το 50% του πληθυσμού της κυψέλης μπορούν να ασχοληθούν με εξωτερικές εργασίες.
Αν θεωρήσουμε (πάλι σύμφωνα με την βιβλιογραφία) ότι μια πτήση διαρκεί περίπου 20-30 λεπτά, και ότι κάθε συλλέκτρια εκτελεί περίπου 10 πτήσεις την ημέρα, τότε, εφόσον η ημέρα διαρκεί αυτήν την εποχή περίπου 10-12 ώρες, συμπεραίνουμε ότι η κάθε συλλέκτρια απουσιάζει από την κυψέλη της το 30% της ημέρας. Η πιθανότητα, λοιπόν, να τη βρούμε έξω από την κυψέλη είναι 30%.
Αφού, λοιπόν, κάθε στιγμή απουσιάζει το 30% του 50%, καταλήγουμε ότι κάθε στιγμή απουσιάζει το 15% του πληθυσμού.

β) Ο δεύτερος συλλογισμός βασίζεται στην καταμέτρηση των πτήσεων.
Αν μετρήσουμε πόσες συλλέκτριες επιστρέφουν στην κυψέλη κάθε λεπτό, τότε μπορούμε να βρούμε πόσες συλλέκτριες πραγματοποίησαν πτήσεις στα 30 λεπτά που διαρκεί κατά μέσο όρο μια πτήση.  Αυτός είναι και ο αριθμός των συλλεκτριών που λείπει από την κυψέλη κάθε στιγμή.
Αυτή την εποχή, σε μια κυψέλη που σε μια επιθεώρηση βρίσκω πληθυσμό που σκεπάζει ασφυκτικά τα 7 πλαίσια, μετρώ περίπου 80 αφίξεις το λεπτό. Αυτό σημαίνει πως 80 Χ 30 λεπτά = 2400 μέλισσες απουσιάζουν κάθε στιγμή από την κυψέλη. Έτσι λοιπόν, αν 2000 μέλισσες σκεπάζουν ένα πλαίσιο, τα 7 πλαίσια πληθυσμού είναι περίπου 2000 Χ 7 = 14000 μέλισσες. Ο συνολικός πληθυσμός της κυψέλης είναι 14000 +2400 =16400. Οπότε, το ποσοστό που λείπει είναι περίπου 15%

Καλή Μεγάλη Εβδομάδα!

Πάνω στην έκρηξη του γόνου! Επιθεώρηση της 12ης Απριλίου

Παρά τον σχετικά λίγο πληθυσμό, οι βασίλισσες αναπτύσσουν πολύ τον γόνο τους. Αν προσθέσω χώρο, αυξάνει ο γόνος αλλά δεν αρκεί ο πληθυσμός για να τον θρέψει σωστά και να τον σκεπάσει. Αν τα κρατήσω στριμωγμένα, αρχίζουν βασιλοκύτταρα σμηνουργίας, όπως η 14. Στην 13 και στην 12,  που είναι τα δυνατότερα μελίσσια, έβαλα 2ο πάτωμα και ανέβασα γόνο επάνω. Ωστόσο κάνει ακόμη ψύχρες τα βράδια.

Στα 4 μελίσσια που έχω νοτιότερα, (11,12,18,19) παρατηρώ ελάττωση της αποθηκευμένης γύρης. Αντιστρέφονται οι συνθήκες στα δύο μελισσοκομεία? Πρέπει να τα πάρω από κει. Δεν διαπίστωσα ακόμη κάποια διαφορά στην ανάπτυξη μεταξύ των δύο μελισσοκομείων.

Πάλι φέτος, οι πληθυσμοί αυξάνονται με μικρότερο ρυθμό από τον αναμενόμενο. Έπρεπε, σύμφωνα με τον προϋπάρχοντα γόνο στις τρεις προηγούμενες επιθεωρήσεις, να εμφανίζεται περισσότερος πληθυσμός μέσα στις κυψέλες. Έχω μια αμφιβολία για το πόσες μέλισσες λείπουν από την κυψέλη κατά την στιγμή της επιθεώρησης. Ποιο ποσοστό του πληθυσμού βόσκει έξω κάθε στιγμή?

Με κλικ επάνω στην εικόνα θα την δείτε σε μεγέθυνση ώστε να διαβάσετε τις σημειώσεις κάτω από κάθε κυψέλη. Μπορείτε να κρίνετε τον ρυθμό ανάπτυξης των μελισσιών, συγκρίνοντας τις αντίστοιχες εικόνες των προηγούμενων αναρτήσεων. Υπόμνημα για τα χρώματα και τους συμβολισμούς θα βρείτε στην κορυφή της σελίδας.

Η άνοιξη σε όλο της το μεγαλείο! Πρώτη επιθεώρηση Απριλίου 2011

Έκρηξη λουλουδιών και χρωμάτων! Φως, διαυγές γαλάζιο του ουρανού, πράσινο χορτάρι, γεμάτο χρώματα, και τα βουνά χιονισμένα συνθέτουν ένα μαγευτικό τοπίο, που μαζί με το βουητό των μελισσών μας, που κατάφορτες επιστρέφουν στην κυψέλη, χτυπά τις χορδές της καρδιάς σε ένα αίσθημα αγαλίασης.
Την προηγούμενη εβδομάδα, τέσσερεις κυψέλες, την 19, 18, 11 και 12, τις μετέφερα 30 χλμ νοτιότερα που έχει και ρίκια για να μπορέσω να συγκρίνω την ανάπτυξη σε δύο διαφορετικές τοποθεσίες. Στην εικόνα θα τις παρουσιάζω μαζί όπως ήταν, για να μην χαθεί η δυνατότητα σύγκρισης με τις προηγούμενες παρουσιάσεις.
Η εικόνα του μελισσοκομείου έχει ως εξής:

Οι καιρικές συνθήκες τον προηγούμενο μήνα φαίνονται στο παρακάτω σχήμα:

Υπόμνημα για το χρώματα και τους συμβολισμούς που χρησιμοποιούνται στις εικόνες θα βρείτε στην κορυφή της σελίδας.

Άρχισα διεγερτική τροφοδότηση σε όλες με χαμομήλι και θυμόλη. Προσθέτω σιγά σιγά και πλαίσια όπου χρειάζεται. Σύμφωνα με τον γόνο που καταγράφηκε, περιμένω την έκριξη πληθυσμού στις επόμενες 10 ημέρες.

Επιθεώρηση μελισσοκομείου 23/3/2011

Πέρασε πάλι ένα δύσκολο 8ήμερο για τα μελίσσια μια και ο καιρός δεν τα επέτρεψε να πετάξουν. Βροχές ασταμάτητες για μέρες τα καθήλωσαν πάλι μέσα. Από χθες όμως η άνοιξη επέστρεψε. Η γέννα δεν σταμάτησε, παρά το κρύο. Σχεδόν διπλασίασαν τον γόνο. Οι τροφές όμως ελαττώθηκαν σημαντικά. Οι ανάγκες για την εκτροφή είναι μεγάλες και αν δεν πετάξουν να φέρουν νέκταρ, καταναλώνουν το αποθηκευμένο μέλι πολύ γρήγορα. Τώρα που οι πληθυσμοί δεν είναι πολύ ανεπτυγμένοι, προσπαθώ να κρατήσω τα μελίσσια στριμογμένα για να μην απλώσουν πολύ τον γόνο και εξαντληθούν οι μέλισσες. Η σχέση πληθυσμός/ανοιχτός γόνος είναι πολύ σημαντική για το καλό τάισμα των προνυμφών. Το διάγραμμα του καιρού για την περιοχή μας είναι το εξής:

Το αρχείο PDF για την επιθεώρηση 23/3/2011 είναι εδώ.

Έδωσα σε όλα γυρίνη και πρόσθεσα κηρήθρα στο 12,13 και 14 που έδειχναν στριμογμένα. Υπόμνημα για τους συμβολισμούς στα διαγράμματα θα βρείτε στην κορυφή του ιστολογίου. Μια σύγκριση της τωρινής εικόνας του εσωτερικού των κυψελών με την προηγούμενη, (δημοσίευση 15/3/2011) θα μας δώσει μια ιδέα του τρόπου που αναπτύσσονται τα μελίσσια αυτή την εποχή στη Βόρεια Ελλάδα.

Η πρώτη επιθεώρηση του μελισσοκομείου μέσα στο Μάρτιο. Το ξεκίνημα.

Στα μέσα του Μαρτίου η εικόνα στο εσωτερικό των κυψελών έχει ως εξής:

Για 25 μέρες τα μελίσσια είχαν κλειστεί μέσα στις κυψέλες λόγω του άσχημου καιρού. Εδώ και μια εβδομάδα, άρχισαν να αναπτύσσονται ξανά. Ο γόνος που φαίνεται ότι είχε σταματήσει λόγω της παγωνιάς, ξανάρχισε τώρα (βρήκα κυρίως ανοιχτό γόνο) κι απ΄ ότι φαίνεται ο πληθυσμός μπόρεσε να ανανεωθεί από τον πρώτο γόνο του Φεβρουαρίου. Φαίνονται υγειή εκτός από το 18 που με ανησυχεί λίγο.  Φέτος ξεχειμωνιάσανε όλα καλά, και άρχισαν την ανάπτυξη από το ίδιο σημείο σε μέλια και πληθυσμό που είχαν και στις αρχές του χειμώνα.

Το αρχείο της εικόνας σε pdf θα το βρείτε εδώ. Υπόμνημα θα βρείτε στην κορυφή της σελίδας.

Παγωνιά και χιόνι αλλά τα κορίτσια δεν καταλαβαίνουν τίποτε...

Το κύκνιο άσμα του Χειμώνα (ελπίζουμε) έφερε αρκετά χιόνια στην περιοχή μας. Τα μελίσσια κλειστήκανε από τις 15 Φεβρουαρίου που άρχισαν ισχυρές βροχοπτώσεις, μετά ήρθαν τα επίμονα κρύα, και δεν μπόρεσαν να χαρούν για πολύ την άνοιξη που μόλις είχε αρχίσει. Τώρα ο ήλιος λιώνει τα χιόνια σιγά σιγά, και οι μέλισσες που τόσο λαχταρούν μια έξοδο ξεχύθηκαν έξω παρά τους 5 βαθμούς και φέρνουν γύρη που μαζεύουν ανάμεσα στα χιόνια!

Μέτρηση θνησιμότητας μελισσών. Μια αποκαρδιοτική μελέτη...

Αφού είχα καταγεγραμμένα όλα τα δεδομένα γόνου και πληθυσμού της κυψέλης σε κάθε επιθεώρηση, ήταν σχετικά εύκολο να φτιάξω διαγράμματα που θα μου δήλωναν πόσες εβδομάδες ζούσαν οι μέλισσες σε κάθε κυψέλη εκείνη την χρονική περίοδο.

 Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, οι μέλισσες ζουν 2-3 μήνες ίσως και περισσότερο κατά την χειμερινή περίοδο, ενώ κατά την περίοδο έντονης ωοτοκίας και εκτροφής γόνου, ζουν 3-6 εβδομάδες.
Έτσι λοιπόν έκανα στον υπολογιστή (Excel) δύο διαγράμματα:
Το 1ο μού έδειχνε, με μια κόκκινη γραμμή, τον αναμενόμενο πληθυσμό που έπρεπε να υπάρχει μέσα στην κυψέλη κάθε εβδομάδα (σύμφωνα με τον γόνο που είχε καταγραφεί τις τρεις προηγούμενες εβδομάδες). Ταυτόχρονα μου έδειχνε με μια μπλε γραμμή, τον πραγματικό πληθυσμό που μετρούσα μέσα στις κυψέλες την αντίστοιχη περίοδο. Ακόμη, ενδεικτικά, μια πράσινη γραμμή αντιστοιχεί στον πληθυσμό που θα έπρεπε να έχω στην κυψέλη αν η ζωή των μελισσών ήταν 4 εβδομάδες αντί για 3, πράγμα που θεωρώ ότι είναι πιο κοντά στα βιβλιογραφικά δεδομένα.

Το 2ο διάγραμμα υπολογίζει τις εβδομάδες που ζούσαν πραγματικά οι μέλισσες, συγκρίνοντας τον αναμενόμενο πληθυσμό με τον πραγματικό.
Θα παραθέσω εδώ ενδεικτικά τα διαγράμματα που πήρα από την κυψέλη 1 και 3.

Διάρκεια ζωής σε εβδομάδες

Διάρκεια ζωής σε εβδομάδες

Ανάλογα ήταν όλα τα διαγράμματα που πήρα και από τις άλλες κυψέλες.

Σε όλες, η διάρκεια ζωής των μελισσών, από τον Απρίλιο μέχρι τον Αύγουστο,

κυμαινόταν από 1,5 έως 2,5 εβδομάδες!!

Πριν γίνουν καν συλλέκτριες απεβίωναν! Μπορεί μόνο η βαρρόα να δώσει τόσο καταστροφικό αποτέλεσμα; Μήπως συνδυαζόταν και με νοζεμίαση που δεν άφηνε κανένα εξωτερικό σύμπτωμα; Δυστυχώς δεν έκανα την χρονιά αυτή μικροσκοπική εξέταση για να βρω τα σπόρια της νοζεμίασης. Έτσι, μου μένει ένα μεγάλο ερωτηματικό: Τι συνετέλεσε στην τόσο δραματική μείωση του πληθυσμού; Γιατί οι προληπτικές θεραπείες δεν απέδωσαν; Ειδικά η βαρρόα, γιατί αναπτύχθηκε τόσο έντονα παρά τα σκευάσματα και τη θυμόλη; Κάποιοι φίλοι μελισσοκόμοι μου λένε ότι με τη θυμόλη και λίγο χαμομήλι δεν αντιμετωπίζουν κανένα πρόβλημα! Ούτε βαρρόα, ούτε νοζεμίαση!
Τι λάθος κάνω;

Φέτος θα χρησιμοποιήσω τα διαγράμματα αυτά για να αντιληφθώ έγκαιρα την απόκλιση του πληθυσμού από τις αναμενόμενες τιμές. Από τους πρώτους κιόλας μήνες (Μάρτιο – Απρίλιο) θα είναι εμφανής η πορεία του κάθε μελισσιού. Αν δω την μπλε γραμμή να πορεύεται κάτω από την ροζ θα σημαίνει προσβολή.

Για όποιον θέλει να κάνει μια παρόμοια μέτρηση, μπορεί χονδρικά να υπολογίσει τον συνολικό γόνο σε πλαίσια (ολόκληρα) και μετά από 20 ημέρες να εξετάσει τον πληθυσμό. Πρέπει να βρει τουλάχιστον τόσα πλαίσια πληθυσμού, όσα πλαίσια γόνου είχε x 3. Αν για παράδειγμα βρήκε στην 1η επιθεώρηση 4 πλαίσια γόνου (απλωμένο σε 5,5 μη γεμάτα πλαίσια) τότε μετά από 20 μέρες πρέπει να βρει τουλάχιστον 12 σφικτοκατοικημένα πλαίσια πληθυσμού (να πατάει ο πληθυσμός σε 13-14 πλαίσια)

Το πρόβλημα είναι όμως βαθύτερο. Ας υποθέσουμε ότι διαπίστωσα την προσβολή μέσα στον Απρίλιο. Τι κάνω τότε; Ή τι μπορώ να κάνω μέσα στην περίοδο μελιτοφορίας; Αν περιμένω τον Οκτώβριο που παίρνω τον 2ο τρύγο, θα είναι πλέον πολύ αργά.

Τώρα, θα γράψω περιληπτικά το πρόγραμμα των φαρμακευτικών επεμβάσεων που εφάρμοσα την προηγούμενη χρονιά, καθώς και την πορεία των συμπτωμάτων που παρατηρούσα, ώστε να αποκτήσει ο αναγνώστης μια ιδέα της αποτελεσματικότητας των μεθόδων αλλά και των λαθών μου ώστε να μπορέσει να μου τα υποδείξει (παρακαλώ να το κάνετε).


Φθινοπωρινή προετοιμασία για ξεχειμώνιασμα:
Το καλοκαίρι του 2009 διαγνώστηκε από το ΑΠΘ νοζεμίαση σε όλα τα μελίσσια μου. Μετά τον τελευταίο τρύγο τον Οκτώβριο του 2009, εφάρμοσα προληπτική θεραπεία για την νοζεμίαση αν και δεν έβλεπα εξωτερικά συμπτώματα πέρα από την μείωση του πληθυσμού. Χρησιμοποίησα το σκεύασμα Nozestat που είναι ένα μείγμα ιωδιούχου καλίου, μέντας, ιωδίου και φορμικού οξέος. Η θεραπεία είναι 3 φορές κάθε τρεις μέρες και μετά από διακοπή 7 ημερών επαναλαμβάνω τρεις φορές κάθε τρεις μέρες. Αφού ολοκλήρωσα την θεραπεία αυτή, έβαλα ζαχαροζύμαρο με θυμόλη για προληπτική αντιμετώπιση της βαρρόα που όμως δεν ήταν τότε εμφανής. Αυτό συνεχίστηκε μέχρι αρχές Δεκεμβρίου.

Θεραπευτικές επεμβάσεις κατά τη διάρκεια της χρονιάς 2010:
Στις πρώτες επιθεωρήσεις του Φεβρουαρίου 2010 διαπίστωσα ότι φαίνονται βαρρόα επάνω στις μέλισσες. Πράγμα που δείχνει ότι το ζαχαροζύμαρο με θυμόλη δεν είναι αρκετό ως προληπτικό μέτρο. Τον Μάρτιο έβαλα από μια ταινία Byvarol που την άφησα μέσα στα μελίσσια για 40 ημέρες όπως έλεγαν οι οδηγίες. Ήταν εμφανή τα βαρρόα σε όλες τις κυψέλες. Αρχές Απριλίου που ζέστανε πια ο καιρός, άρχισα τροφοδότηση με σιρόπι 1:1 με θυμόλη. Πιάνει και τη βαρρόα και τη νοζεμίαση. Σε κάθε παρασκευή σιροπιού έβαζα μέσα και χαμομήλι να βράσει μαζί με το νερό. Έδινα 200-300 γρ σιρόπι σε κάθε μελίσσι κάθε 2-3 ημέρες. Τέλη Απριλίου έδωσα και σιρόπι με πολύ σκόρδο, προληπτικά για τη νοζεμίαση. Ράντισα και με σκόνη σκόρδου ανάμεσα στα πλαίσια για τη βαρρόα. Τροφοδοτήσεις συνεχίστηκαν μέχρι αρχές Μαΐου και στις νέες παραφυάδες μέχρι τον Ιούνιο. Σε όλες έβαζα θυμόλη και χαμομήλι. Από τον Μάιο και μετά, 15 ημέρες πριν την μελιτοφορία, δεν τροφοδότησα άλλο τα παραγωγικά μου μελίσσια. Ξανάρχισα τις τροφοδοτήσεις με θυμόλη μετά τον Οκτώβριο αφού τρύγησα και το φθινοπωρινό μέλι.
Θέλω να επισημάνω ότι οι περισσότερες κηρήθρες μου ήταν νεόκτιστες της χρονιάς, ενώ οι παλαιότερες ήταν διετίας, του 2009 οπότε και ξεκίνησα τα νέα μου μελίσσια. Δεν έκανα καμιά απολύμανση με χημικά στις λίγες κηρήθρες που αποθήκευσα. Ωστόσο τις έβαλα στην κατάψυξη για ένα εικοσιτετράωρο. Αυτό απ΄ όσο ξέρω σκοτώνει τον κηρόσκορο αλλά και τα σπόρια της νοζεμίασης.
Πορεία της ωοτοκίας:
Κανένα εμφανές σημάδι μείωσης της ωοτοκίας κατά την διάρκεια της άνοιξης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις από το μέτρημα του γόνου, η ωοτοκία έφτασε στα περισσότερα μελίσσια τα 1800-2200 αβγά ανά ημέρα. Τα πλαίσια του γόνου, όπως μπορείτε να δείτε από τα σχεδιαγράμματα που δημοσίευσα στις αντίστοιχες αναρτήσεις, απλώνονταν σε 8-10 πλαίσια (6-7 πλαίσια αν τα θεωρήσουμε γεμάτα).
Πορεία της αύξησης του πληθυσμού:
6 πλαίσια γόνου γεμάτα θα έπρεπε μέσα σε 21 ημέρες (3 εβδομάδες) να αποδώσει μέσα στην κυψέλη 6Χ6000=36000 μέλισσες. (Αυτός είναι και ο αναμενόμενος πληθυσμός που αναφέρω στα διαγράμματα). Έστω λοιπόν ότι αρχές Ιουνίου βρίσκω σε μια κυψέλη 6 πλαίσια γόνου (σφραγισμένου και ασφράγιστου), τότε, γύρω στις 20 Ιουνίου πρέπει όλος αυτός ο γόνος να έχει εκκολαφθεί. Υπολογίζοντας ένα μέσο όρο ζωής εκείνη την εποχή τις 5 εβδομάδες, θα πρέπει όλες αυτές οι μέλισσες που εκκολάφθηκαν να ζουν ακόμη και να έχουν προστεθεί σε όσες μέλισσες που είχαν γεννηθεί το δεύτερο μισό του Απριλίου, ζουν ακόμη. Επομένως, θα έπρεπε να βρω στα τέλη Ιουνίου γύρω στις 60000 μέλισσες δηλαδή έναν πληθυσμό που να σκεπάζει 30 πλαίσια ασφυκτικά. (Ωστόσο, στα διαγράμματα δεν υπολογίζω καθόλου τις μέλισσες που θα έπρεπε να ζουν από γόνο προηγούμενης περιόδου - πληθυσμός μέσα στον οποίο προστίθενται ουσιαστικά οι νεοαφηχθήσες μέλισσες - γιατί δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πόσες από αυτές επιβίωσαν).
Αντί γι΄ αυτό, όπως φαίνεται και από τα διαγράμματα, έβρισκα πληθυσμούς που με βία κάλυπταν τα 12-15 πλαίσια! Ακόμη κι αυτός ο πληθυσμός δεν έμεινε για πολύ στις κυψέλες. Παρά τις συνενώσεις που έκανα, η μείωση ήταν δραματική.
Ήταν μια δύσκολη χρονιά και από άποψη καιρικών συνθηκών και μελιτοφορίας. Αν δεν έκανα τις συνενώσεις δεν θα έπαιρνα στάλα μέλι.
Εξωτερικά σημάδια ασθένειας:
Μέσα στον προηγούμενο χειμώνα, έχασα δύο από τα μελίσσια μου χωρίς εμφανή αιτία. Τροφές είχαν πολλές σε καλή θέση μέσα στην κυψέλη.
Τα βαρρόα που εμφανίστηκαν στην αρχή της χρονιάς, κατά την διάρκεια της άνοιξης, που αναπτύσσονταν οι πληθυσμοί δεν έκαναν αισθητή την παρουσία τους. Άρχισαν να εμφανίζονται στις ράχες των μελισσών από τον Αύγουστο και μετά. Το Φθινόπωρο ήταν πολύ εμφανή τα ίχνη τους. Τότε σε κάποια μελίσσια είδα νεαρές μέλισσες με μασημένα φτερά. Προχωρημένο φθινόπωρο είδα ακόμη και νεκρές νύμφες μέσα στα σφραγισμένα κελιά.
Σημάδια νοζεμίασης δεν διαπίστωσα. Ούτε μέλισσες με ασύνδετα φτερά είδα στα μελίσσια μου, ούτε περιττώματα στο εσωτερικό ή το εξωτερικό, ούτε μέλισσες να σέρνονται έξω από την κυψέλη και να μην μπορούν να πετάξουν.
Κάποιες σποραδικές παρατηρήσεις για απώλεια γόνου έγιναν κατά την διάρκεια της χρονιάς.
Κυρίως, όμως, ήταν ολοφάνερη η έντονη απώλεια πληθυσμού.
Μπορεί η βαρρόα από μόνη της να δίνει τέτοια αποτελέσματα; Ποιά είναι η ενδεδειγμένη προληπτική αγωγή για την βαρρόα; Ήταν λίγα αυτά που έκανα; Τι μπορούμε να κάνουμε στο μέσον της χρονιάς για πληρέστερη θεραπεία;

Μελιτοφορία μέσα στον Φεβρουάριο!

 Γιατί έχουν τρελαθεί τα μελισσάκια μου; Τι δίνει τόσο νέκταρ στη γύρω περιοχή;

 Εκτός από κάποια μικρά λουλουδάκια σαν μικρές μαργαρίτες,

που τα επισκέπτονται οι μέλισσες μάλλον για γύρη,

 υπάρχουν αμυγδαλιές,

 κάποια καλλωπιστικά που ανθίζουν τώρα (δεν γνωρίζω το όνομά τους)

 και τα πεύκα

που δίνουν μάλλον το περισσότερο μέλι που βλέπω να στάζει μέσα στις κηρήθρες.

Οι ήπιες καιρικές συνθήκες που συνεχίζονται, ευνόησαν την συλλογή στο πεύκο.
Τα κλαδιά τους τα επισκέπτονται πολύ οι μέλισσες.

Δεν ξέρω πόσο συνηθισμένο φαινόμενο είναι αυτό τέτοια εποχή.